Koelsystemen

Waarom koeling bepaalt wat je pc écht presteert

Een moderne processor of videokaart knijpt zichzelf terug zodra hij te warm wordt. Dat heet throttling en het is geen defect maar een beveiliging. Het gevolg merk je wel: je systeem haalt de eerste minuten volle snelheid en zakt daarna terug. Betere koeling geeft je dus geen hogere piek, maar wel dat je die piek vasthoudt.
In deze categorie vind je Thermalright, ASUS, MSI, Enermax, HYTE en Endorfy.

Luchtkoeling of vloeistofkoeling?

Luchtkoeling werkt met warmtebuizen die de warmte van de processor naar een blok koelvinnen brengen, waar een ventilator hem wegblaast. Er zit geen pomp in, dus er is minder dat kapot kan gaan, en de prijs ligt lager.
Vloeistofkoeling pompt de warmte via vloeistof naar een radiator aan de rand van je kast. Dat is handig bij processoren die veel warmte afgeven, en het houdt de ruimte rond het moederbord vrij — prettig als je hoge geheugenmodules hebt of een grote videokaart.
De keuze is vooral een ruimtekwestie. Meet bij lucht de hoogte van de koeler tegen de breedte van je behuizing, en bij vloeistof de radiatormaat tegen de montagepunten die je kast biedt.

Past het op jouw processor?

Een koeler moet passen op je socket. In deze categorie worden AM5, AM4, LGA1851, LGA1700, LGA1200, LGA115X, LGA2011 en LGA2066 ondersteund.
De meeste koelers leveren montagebeugels voor meerdere sockets tegelijk. Controleer op de productpagina of jouw socket in de doos zit; bij een enkele fabrikant moet je een beugel apart bestellen.

Radiatormaat en ventilatoren

Bij vloeistofkoeling bepaalt de radiator hoeveel warmte je kwijt kunt. Je vindt 120 mm, 140 mm, 240 mm, 360 mm en 420 mm. Een grotere radiator koelt niet alleen beter, hij kan hetzelfde ook stiller: meer oppervlak betekent dat de ventilatoren langzamer mogen draaien.
De ventilatormaten zijn 92 mm, 120 mm en 140 mm. Bij gelijke luchtverplaatsing is een grote ventilator op lage toeren altijd stiller dan een kleine op hoge toeren — dat is de belangrijkste reden om voor 140 mm te kiezen als het past.

Toerental: wat betekent het getal?

Het RPM-cijfer is het maximale toerental. In deze categorie loopt dat van 1500 RPM en 1600 RPM tot 2000 RPM, 2200 RPM 3000 RPM, en bij de snelste modellen 3400 RPM, 3800 RPM en 5100 RPM.
Lees dat cijfer als een plafond, niet als een werkstand. Je ventilator draait alleen zo hard als de temperatuur vraagt, en dat regel je in het BIOS met een ventilatorcurve. Een hoog maximum is dus vooral reserve voor de zware momenten.

Materiaal en warmtebuizen

Koper geleidt warmte beter dan Aluminium en zit daarom meestal in de bodemplaat en de warmtebuizen, terwijl de vinnen van aluminium zijn omdat dat lichter en goedkoper is. Een Nikkel-laag erover voorkomt dat het koper verkleurt.
Het aantal warmtebuizen zegt iets over hoeveel warmte er tegelijk weg kan: je vindt hier 2 warmtebuizen, 4 warmtebuizen, 5 warmtebuizen 6 warmtebuizen en 7 warmtebuizen. Meer buizen helpt vooral bij processoren met een hoog verbruik; bij een zuinige processor merk je er weinig van.

Onderhoud en garantie

Stof is de stille vijand. Een laag stof op de koelvinnen isoleert precies daar waar warmte weg moet, en na een jaar kan dat een paar graden schelen. Maak de vinnen en de stoffilters van je kast periodiek schoon.
Koelpasta droogt na verloop van tijd uit. Vervang hem als je de koeler toch losmaakt — het is een kleine moeite die je temperaturen merkbaar terugbrengt. De garantie in deze categorie is 2 jaar tot 6 jaar.